Creatief ondernemen

Schrijven: een hele onderneming

Tijdens het eerste college ‘ondernemen binnen de kunsten’ werd ons het verschil tussen een manager en een ondernemer getoond. Kort door de bocht was deze als volgt:

  • een manager gebruikt de kansen die hem/haar worden aangereikt
  • een ondernemer creëert zelf kansen om zijn/haar doel te behalen.

In dat opzicht lijken kunstenaars op ondernemers. Je hebt immers alle ‘vrijheid’ om je creatie tot stand te laten komen komen. Schrijven is een kunst en dus ook een vorm van ondernemerschap.

Vrijheid komt met grenzen en het vergt ook de nodige vaardigheden om je eigen vrijheid onder de knie te krijgen. Het idee dat je gewoon maar even je eigen ding kon gaan doen en dat kunst noemen, werd ons tijdens de opleiding (op de Koninklijke Academie Beeldende Kunsten Den Haag) al snel uit het hoofd gepraat. Het vergt blijkbaar enig onderzoek om erachter te komen wat je ‘eigen ding’ is en wat niet. 

A portrait of the Artist as a young man  van James Joyce is een mooi voorbeeld van hoe het hoofdpersonage op zoek gaat naar zijn eigen stem. Aan het einde breekt hij met alle conventies en gaat hij zijn eigen weg (sorry voor de spoiler).  Om te kunnen breken met die conventies heeft hij ze uiteraard eerst onderzocht. 

Kunst van het leren

Kunstonderwijs is vooral gericht op het ontdekken en verfijnen van je eigen kunnen. De mogelijkheden daarin zijn eindeloos. Aan de andere kant is het ook fijn dat het binnen de veilige muren van de academie gebeurt. Voor mij was het wel even wennen. Ik was de vrijheid van de universiteit gewend, en nu zat ik ineens vijf dagen in de week van 8 tot 4 op school mezelf te ontwikkelen. En nog kwam ik tijd te kort. Er was zoveel te ontdekken, en nog leuker; om mee te experimenteren. Wel eens karton onder de naaimachine doorgehaald? Modetekenen met schildertape en nagellak? Of dan die middagen slenteren door Den Haag met een camera obscura in de vorm van een verfblik. Geweldig. In feite was het één grote speeltuin.

Het fijne, de minder leuke dingen laat ik even achterwege, was dat je ook leerde van elkaar. Wij hadden een hechte groep vriendinnen die elkaar inspireerde zonder dat we onze eigenheid verloren. 

Onderneming ‘eiland’

Halverwege het kunstonderwijs kreeg ik een bedrijf in mijn schoot geworpen. Ik schreef een ondernemingsplan, nog helemaal in de sferen van het kunstonderwijs, liep naar de bank, kreeg een lening en zette een kledingbedrijf voort. Dat groeide uit de welbekende jas, werd groter en ga zo maar door. 

De lessen van de kunstacademie kwamen goed van pas; o.a. doorgaan tot je neervalt en gewoon je eigen plan trekken waren hele wijze woorden die ik maar al te vaak heb toegepast…Wat me wel opviel was dat mede-ondernemers een iets andere insteek hadden. Veelal werd er een grote muur om de eigen onderneming gebouwd en werd er enkel naar de ander gekeken om te zien wat ze verkeerd deden of hoe je elkaar kon aftroeven. De gunfactor en ‘out of the box’ denken was ver te zoeken. Ook merkte ik dat binnen het bedrijfsleven er krampachtig werd vastgehouden aan de ‘in het verleden behaalde resultaten’ oftewel wat toen een succes was, moet dat nu ook zijn. Of, vooral in de kleding, wat merk X doet was goed, dus doen wij het ook. Eigenheid is ver te zoeken. Maar juist telkens jezelf verbeteren, zorgt ervoor dat je bedrijf blijft groeien. 

De kunst van het schrijven

Schrijven is een vorm van kunst maar ook ondernemen.  Vreemd genoeg staan schrijvers bekend als einzelgängers opgesloten op hun zolderkamertje en ondernemers als mensen die aan het netwerken zijn en zich laten inspireren door alles wat er om hen heen gebeurd. Allebei de versies vallen helaas onder het kopje ‘illusie’. 

Juist voor een schrijver is het belangrijk om het vizier open te houden. Niet alleen naar de omgeving om inspiratie op te doen, maar ook naar mede-auteurs. Op de kunstacademie werkten we samen, we moesten wel. Maar ons werk leek in geen enkel opzicht op elkaar. 

Dat is iets wat ik nog wel mis in het ‘schrijverswereldje’. Veelal doet iedereen zijn eigen ding en hulp bieden wordt vaak verward met ‘op eigen borst slaan’. Ook zijn auteurs bang om eigen werk te tonen of het achterste van hun tong te laten zien, tenzij er een prijskaartje aan gehangen kan worden. Want we zijn immers ondernemers ;). 

Aan de andere kant is het ook een lastig gegeven; ondernemend schrijven. Dus ik ben eigenijk wel benieuwd naar hoe andere auteurs dat zien?

Ben je kunstenaar of ondernemer en hoe uit zich dat?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *