Schrijven

Fout verhaal

Foutje…

Irriteer jij je ook zo erg aan taalfouten, dat je gewoon niet meer verder wilt lezen en na drie fouten het stuk al richting de prullenbak bonjourt? Dan ben je waarschijnlijk bijna afgehaakt ;). Taalfouten zijn over het algemeen de balk in het oog van de (boven)gemiddelde lezer. Toch is een verhaal zonder taalfouten niet altijd ‘goed’. Verhaaltechnisch kan er ook behoorlijk wat misgaan.

Om te beginnen

Veel verhalen gaan onderuit in het begin. Dat kan in de eerste alinea al door een slechte (nietszeggende) openingszin. Of door het hoofdstuk te laten beginnen met een cliché. Een bekend voorbeeld is het personage dat wakker wordt. 

Ook voelen veel auteurs zich geneigd om een aanloopje te nemen. Het gevaar is dat het verhaal daardoor vertraagd wordt. Zorg dat de lezer gelijk op het puntje van de stoel zit, uitleg kan tussendoor

Of niet

Uitleg en eindeloze omschrijvingen staan ook hoog op het lijstje ‘irritatiefactor’. Kies zorgvuldig de details die je wilt beschrijven, en zorg voor balans. Het gevaar van teveel omschrijvingen en details is dat:

  • de lezer niet door het verhaal heen komt.
  • dingen genoemd worden die de lezer wel onthoudt, maar die uiteindelijk niet worden waargemaakt.
  • de lezer niet meer weet wat wel bij het verhaal hoort en wat niet.

Voor de schrijver een vraag, voor de lezer dan ook

Als je als schrijver niet weet waar het verhaal heengaat, is het niet gek dat de lezer het ook niet kan volgen. Vaak uit een rammelend verhaal zich in:

  • een slecht uitgewerkt plot.
  • subplots die niet worden uitgewerkt of afgerond (de bekende losse eindjes).
  • het begint veelbelovend, maar de rest van het verhaal maakt het niet waar.
  • de plot is afrond, en vervolgens komen er nog een paar hoofdstukken waardoor het blijkbaar niet af was.
  • het verhaal is klaar maar de plot nog niet. Het bekende open einde. Niet altijd even leuk, zeker niet als er geen vervolg meer komt.

Een wolf in schaapskleren

Personages zijn linke gasten. Werk ze zorgvuldig uit, ken ze door en door en houd desnoods een ‘dossier’ bij, want niets is zo slordig (en zonde) als inconsequenties.. Zelf presteerde ik het om mijn hoofdpersoon (vijfendertig jaar oud), veertien jaar geleden een dochter te laten krijgen die nu zeventien is. Zo achter elkaar gezet, is het belachelijk, maar verspreid over twintig hoofdstukken valt zoiets niet altijd op.

Andere inconsequenties zijn:

  • uiterlijk. Haarkleur, lengte, ogen, kleding het lijken soms triviale dingen, vooral bij ‘bijfiguren’, maar het kan opvallen en storend zijn.
  • namen. De naam van een personage is veranderd.  
  • gedrag. Een personage dat volledig buiten het eigen karakter handelt. Vaak omwille van een verrassende wending.
  • onderlinge relaties. Een neef die een aantal hoofdstukken later de broer is (niet als onderdeel van een plottwist).

En de lijst gaat verder

In het verlengde van de inconsequenties in personages, zijn er nog een aantal andere punten die een verhaal niet beter maken:

  • Een saai hoofdpersoon.
  • of een hoofdpersoon die ineens op wonderbaarlijke wijze alles oplost met superkracht/ superintelligentie.
  • een ontknoping die volledig uit het niets komt.
  • feiten die niet kloppen. Doe research. Zelfs voor de meest simpele dingen. Ga niet zomaar ergens vanuit. 
  • geforceerde beeldspraak. 
  • spreekwoorden en gezegdes die verkeerd worden gebruikt.
  • schelden.
  • onnodig veel bijzinnen of adjectieven.
  • een te commercieel thema. 

Durf je nog te schrijven?

Er kan veel fout gaan in een verhaal. En dat zal bijna de lol van het schrijven doen verdwijnen. Vooral omdat er door lezers eerder op de ‘slechte’ punten gewezen wordt, dan op de positieve zaken. Toch is het een kwestie van doorbijten, schrappen, schaven, herschrijven, maar allereerst een goed verhaalidee uitwerken. En misschien is het ook goed om in je achterhoofd te houden dat je schrijft omdat jij een verhaal te vertellen hebt. Niet om anderen te plezieren. Je bent immers geen avocado ;).

).

4 Reacties

  • Frans van der Eem

    Je bent op dreef, Annette! Alweer een heldere blog, waarin je raakt aan de basis van het schrijven. Om te beginnen foutloos schrijven en ten tweede goed schrijven.

    Niet veel schrijvers zullen (structureel) schrijffouten maken omdat ze niet zijn onderwezen in tekst & grammatica. Het is eerder een kwestie van slordigheid of, nog erger, onverschilligheid.

    Goede schrijftechnieken kun je leren. Vooral in het Engels (Amerikaans) zijn daar fantastische boeken over. En in Nederland zijn een paar goede opleidingen, al is dat helaas nog niet op academische niveau (‘creative writing’).

    Wat de aard van feedback betreft: natuurlijk moeten positieve kanten benoemd worden, maar als schrijver leer je juist van beargumenteerde kritiek op wat er tekstueel en grammaticaal niet klopt en wat er schrijftechnisch beter kan. Het gaat daarbij ook om de toon van de feedback. Ikzelf ben erg direct en dat kan wel eens bot overkomen. Een coach zal ik dan ook nooit worden, maar ik ben wel een behoorlijk goede redacteur. Iemand als Jan P. Meijers is in zijn altijd goede feedback meer beschouwend, bijna zwevend boven de partijen. Wat wij beiden gemeen hebben, denk ik, is dat we geen ‘pappers & nathouders’ zijn. Het sop moet wel de kool waard zijn!

    • Annette

      Hoi Frans,
      bedankt voor je complimenten! Altijd goed om te lezen.
      Wat betreft pappers & nathouders, daar heeft niemand inderdaad wat aan. Feedback moet altijd goed onderbouwd zijn, het is immers bedoeld om te groeien. Wat de toon vaak mede bepaald is de waar en wanneer. Er zijn diverse fora om feedback te ontvangen en te geven. Zelf hebben we ook een redelijk veilige omgeving op Facebook gecreëerd waar beginnende auteurs hun werk kunnen laten lezen. Je hebt ook ‘proeflezen’ bij schrijven online, en sommige auteurs benaderen een coach of proeflezer.
      Dit soort plekken zijn de groeikamers van het schrijfproces, en dan is het altijd fijn als je van elkaar kan leren zonder dat er al teveel meningen geventileerd worden.

      Een publiek podium is altijd weer lastig als het om feedback gaat. Kijk maar naar boekrecensies. Daar gaat het om de lezerservaring, maar het is geen schrijftechnische analyse. Ik kom zelf wel eens dingen tegen die ik niet in mijn recensie plaats, maar privé naar de auteur stuur. Puur omdat ‘het podium’ anders is.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *